HİÇ HER ŞEYDİR!

Opera ve tiyatroya farklı bakış açıları ile tanınan yönetmen Peter Sellars, yazar Amin Maalouf'la birlikte yürüttüğü son opera projesi üzerine Pera Müzesi'nde sohbet edecek.

1957 Philadelphia, ABD doğumlu Peter Sellars 1981'de Harvard Üniversitesi'nden mezun olduktan sonra, tiyatro, opera ve festival yönetmeni olarak çalıştı. Opera eserlerine değişik ve ilginç yorumlar getirerek ABD ve Avrupa'da çok ilgi çeken bir yönetmen haline geldi. Özellikle, Mozart'ın eserlerini günümüze uyarlamasıyla çok ses getirdi: Cosi Fan Tutte'nin ABD'de Cape Cod'da ucuz bir lokantada; Figaro'nun Düğünü'nün New York'un Trump Tower'daki şık apartmanlardan birinde; Don Giovanni'nin New York'un Harlem semtinin İspanyol mahallesinde geçmesi ABD'de çok yankı uyandırdı, ardından da bunlar bu farklı yorumlarla Avrupa'da sahnelendi.

Son dönemlerde ise Peter Sellars, opera ve tiyatroyu farklı, disiplinlerarası bir bakış açısıyla ele almayı tercih ediyor. Özellikle 2006 Viyana Mozart Festivali'nin sanat yönetmenliğini üstlendikten sonra Mozart'a bambaşka bir yorum getirdi. New Crowned Hope adlı festivalde film, mimarlık, video sanatı gibi farklı sanat disiplinlerine yer vermenin yanı sıra, John Adams'ın yazdığı A Flowering Tree adlı güncel operayı da sahneye koydu.

Nurullah Ataç: Türk edebiyatının yapı taşlarından biri; şiir, öykü, makale ve çevirilerinin yanında deneme ve günlük gibi türleri edebiyatımıza sokan yenilikçi ve yaratıcı bir edebiyat insanı... Eleştiri geleneğinden yoksun olan edebiyatımıza, eleştiride nesnellik, üslup, analiz, özgünlük, yaratıcılık gibi temel ilkeleri katan ve özellikle tiyatro eleştirisini ilk kez edebi bir tür olarak ele alıp uygulayan kurucu bir eleştirmen... Doğumunun 110. yılında Nurullah Ataç'a bir saygı duruşu niteliği taşıyan toplantıda, yazarın Türk tiyatrosuna ve tiyatro eleştirisine dair görüşleri yeniden tartışmaya açılarak, bu görüşler tiyatronun ve özellikle tiyatro eleştirisinin bugünkü durumuyla karşı karşıya getirilecek. Ataç'tan bir yüzyıl sonra, tiyatromuzun geldiği noktayı Ataç'la birlikte yeniden düşünmek isteyenlere...

Panel, tiyatro yayıncılarını ve okurlarını bir araya getirerek, tiyatro yayıncılığını ileriye taşıyacak bir iletişim girişiminin başlatılmasını ve bu alanda yapılabileceklerin tartışmaya açılmasını hedeflemektedir.

16 Haziran 1948 günü, Kırklareli'nin Üsküp nahiyesinden Çoban Şükrü, Sazara köyü civarında ormanlık arazide bir ceset bulunduğunu jandarmaya ihbar etti. Yapılan soruşturma sonucunda bunun bir cinayet olduğu ve tahminen 2 Nisan 1948'de işlendiği anlaşıldı.

Cinayetin kurbanı Sabahattin Ali'ydi. Sınırdan gizlice geçmeye, yurtdışına kaçmaya çalışırken öldürülmüştü. Cinayetin faili veya failleri üzerindeki sis perdesi hiçbir zaman tam olarak kaldırılamadı. Suçu üstlenen Ali Ertekin sadece 4 yıl hüküm giydi ve aynı yıl çıkan genel afla serbest bırakıldı.

Sabahattin Ali 1948 yılında öldürüldüğünde henüz 41 yaşındaydı. Arkasında yayımlanmış 5 öykü, 2 şiir kitabı, 3 roman, 1 oyun, 5 çeviri eser bırakmış; Marko Paşa gibi ülkenin yayın tarihine damga vurmuş, o güne dek görülmemiş tirajlara ulaşmış bir dergiyi Aziz Nesin ile birlikte çıkarmış, çeşitli dergilerde, gazetelerde sayısız makalesi, eleştirisi, denemesi yayımlanmıştı. Ülkenin sanat ve fikir hayatındaki önemli olayların hemen hepsinin içinde yer alan Sabahattin Ali, devlet tiyatrolarının kuruluş döneminde Carl Ebert'in asistanlığını üstlenmiş, Hasan Âli Yücel'in başlattığı klasiklerin Türkçeye kazandırılması girişimine de çevirileriyle katkı yapmıştı.

Peki biz ne yapmıştık da, bu çapta bir yazar, sanat ve fikir insanı, "kendi cefakâr milletimizden başka hiçbir milletin önünde secdeye varmadık" diye yazan bir aydın, "bu memlekette artık yaşanmaz, bu hava içinde insan boğulur" deme noktasına gelmişti?

Peki, "Orta Anadolu kırlarında bir cilt yarası gibi uzanan şehir"leri, "bir korku yüzünden yok edilen" gençlikleri, "kalabalığın içindeki yalnızlıkları" anlatan; "Aldırma gönül aldırma"; "Beni en güzel günümde sebepsiz bir keder alır"; "Benim meskenim dağlardır" diye hâlâ şarkılarını söylediğimiz bu usta kalem bize ne yapmıştı, bize görmek istemediğimiz hangi aksimizi göstermişti de, onu bir sınır boyundaki ormanlık bir arazide öldürmeyi, ölüsünü bile rahat bırakmamayı, bu cinayeti aydınlatmamayı, bir sokağa, bir caddeye, bir tiyatroya bile adını vermemeyi içimize sindirebilmiştik? Bu toplantıda, tiyatro ile olan ilişkisine özel bir parantez açacağımız Sabahattin Ali'nin öykülerine, romanlarına, şiirlerine yansıyan toplum görüntüleri kadar, toplumun ve siyasetin sanata, sanatçıya bakışını da birlikte konuşacağız.

Sabahattin Ali bugüne dek hiç yayımlanmamış görüntülerinin de yer aldığı bir dia gösterisiyle bizimle olacak.

Whatever Toolbox, BADco.'nun ve Alman insan-makine arabirimi geliştiricisi ve sanatçı Daniel Turing'in bilgisayar ve dansçı arasındaki etkileşim üzerine yaptıkları uzun zamandır süregelen ortak araştırma çalışmaları sonucu ortaya çıkan, koreografi çalışmaları oluşturmaya, geliştirmeye ve provasını yapmaya yardımcı olmak üzere tasarlanmış bedava bir yazılım araçları setidir. Kolaylık sağlamak amacıyla What the Machine Can See/WTMS (Makine Ne Görebiliyor) dili ile dublajlanmış olan araçlar dansçıların ve koreografların hareketlerini ve ilişkilerini inceleyip daha komplike bir hale getirebilmeleri için görsel analiz, geciktirme, geriye doğru oynatma ve seğirme fonksiyonları içeriyor. Makine faktörü diğer koreografik metodolojilerin üretebileceklerine benzeyen ve bunlardan farklı olan koreografik unsurların bir düzenlemesini oluşturuyor. BADco. sadece iyi ışıklandırılmış beyaz kutu ya da kara kutu oda, bir kamera, bir projektör ve bir bilgisayar gerektiren bu araçlardan günlük provalarında, genel sunumlarda, profesyonel dans atölyelerinde ve profesyonel olmayan dansçılarla ya da dansçı olmayanlarla gerçekleştirilen atölyelerde faydalanıyor.

Katılımcılar Boal'un Ezilenler Tiyatrosunun oyunları ve egzersizleriyle tanışırken bunların imgelemimiz üzerindeki etkileri ve çevremizdeki dünyayı algılama şeklimizi de sorguluyor. Katılımın bireysel, eşli veya grup halinde gerçekleştiği bu oyun ve egzersizler, özgün performans/tiyatro çalışmalarını eğitim ve pedagojiye eğilecek şekilde etkileşimli sınıf/topluluk çalışmalarına dönüştürmede kullanılabiliyor. Bu yaklaşım, temelde eleştirel düşünceyi harekete geçirdiği gibi katılımcıların günlük yaşamlarımızın toplumsal/politik matrisi çereçevesinde algıladığımız sıradan insanlar ve birini diğerinden ayıran davranış şekillerini irdelememizi de sağlıyor. Atölye çalışması, aynı zamanda Ezilenler Tiyatrosu egzersizleriyle yapılan çalışmalara tamamlayıcı olması açısından yazıyı da sürece dahil ediyor.

Performans sanatçısı George Emilio Sanchez New York'ta yaşıyor ve çalışıyor. Bugün Hemispheric Institute'un 2008 tarihli EmergeNYC performans projesi eğitmenliğini sürdürmenin yanı sıra New York Staten Island College'daki City University of New York Gösteri ve Yaratıcı Sanatlar Bölümü'nde öğretim görevlisi.